Egzema na twarzy: przyczyny, leczenie i porady

Egzema na twarzy. Co to za choroba?

Egzema na twarzy to stan zapalny skóry, który objawia się zaczerwienieniem, swędzeniem, pieczeniem, a czasem nawet bolesnymi pęknięciami i suchością skóry. Jest to forma atopowego zapalenia skóry, jednej z najczęściej występujących chorób skórnych. Ta przewlekła, często nawracająca choroba ma tendencję do występowania w rodzinach z historią alergii, takich jak astma, katar sienny czy właśnie egzema. Charakterystyczne dla egzemy objawy mogą pojawić się na różnych częściach ciała, ale egzema na twarzy jest szczególnie trudna do ukrycia i może powodować znaczny dyskomfort oraz wpływać na samoocenę i dobre samopoczucie psychiczne pacjentów. Co ważne, egzema nie jest zaraźliwa, ale jej objawy mogą być zaostrzane przez czynniki zewnętrzne, takie jak stres, pogoda, a nawet produkty do pielęgnacji skóry.

Przyczyny egzemy na twarzy są złożone i nie do końca zrozumiałe, ale wiadomo, że w jej rozwoju odgrywają rolę zarówno genetyczne predyspozycje, jak i czynniki środowiskowe. Skóra osób cierpiących na egzemę traci swoją naturalną barierę ochronną, co sprawia, że staje się bardziej podatna na drażniące substancje z otoczenia oraz alergeny, które mogą wywoływać i nasilać objawy. Dysfunkcja układu immunologicznego prowadzi do nadmiernej reakcji zapalnej skóry na stosunkowo nieszkodliwe substancje. Ważnym aspektem zarządzania egzemą jest identyfikacja i unikanie czynników wyzwalających, które mogą różnić się dla każdej osoby. Obejmuje to zarówno zmiany w diecie, jak i modyfikację rutyny pielęgnacyjnej, aby zminimalizować kontakt ze szkodliwymi substancjami i wspierać regenerację skóry.

Przyczyny egzemy na twarzy

Przyczyny egzemy na twarzy są wielowymiarowe i często łączą w sobie czynniki genetyczne, środowiskowe oraz immunologiczne, tworząc złożony obraz przyczynowy tej choroby skórnej.

Na poziomie genetycznym predyspozycje do egzemy mogą być dziedziczone, a osoby z rodzinną historią atopowego zapalenia skóry, astmy lub alergii są bardziej narażone na rozwój tej choroby.

Na poziomie środowiskowym, egzema może być wywołana lub zaostrzona przez szereg czynników zewnętrznych, w tym przez alergeny, takie jak roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt, pyłki roślin, niektóre pokarmy, a także przez drażniące substancje chemiczne znajdujące się w mydłach, detergentach czy kosmetykach. Skóra osób cierpiących na egzemę charakteryzuje się obniżoną barierą ochronną, co sprawia, że jest bardziej podatna na te czynniki, prowadząc do stanu zapalnego, suchości i swędzenia.

Na poziomie immunologicznym w egzemie dochodzi do nadreaktywności układu odpornościowego, który nieadekwatnie reaguje na stosunkowo nieszkodliwe substancje z otoczenia, co przyczynia się do stanu zapalnego skóry. Dodatkowo stres i zmiany emocjonalne mogą nasilać objawy egzemy, podobnie jak zmiany klimatyczne, zwłaszcza niska wilgotność powietrza i zimno, które dodatkowo wysuszają skórę. Warto również wspomnieć o wpływie niektórych chorób i stanów zdrowotnych, takich jak infekcje skórne, które mogą zaostrzać objawy egzemy na twarzy.

Zrozumienie przyczyn egzemy jest kluczowe dla skutecznego zarządzania chorobą i minimalizacji jej wpływu na codzienne życie, co często wymaga kompleksowego podejścia, obejmującego zmiany w stylu życia, odpowiednią pielęgnację skóry oraz, w niektórych przypadkach, interwencję farmakologiczną.

Objawy egzemy twarzy

Objawy egzemy na twarzy mogą znacznie się różnić między poszczególnymi osobami, w zależności od typu egzemy oraz indywidualnych czynników, takich jak stan skóry i ogólna odporność organizmu. Charakterystyczne dla egzemy objawy to przede wszystkim intensywne swędzenie, które często jest pierwszym i najbardziej uciążliwym sygnałem. Skóra staje się zaczerwieniona, sucha i może pojawić się na niej wyprysk w postaci drobnych pęcherzyków wypełnionych płynem, które po pęknięciu mogą prowadzić do powstawania strupów i blizn. U niektórych osób egzema manifestuje się również poprzez łuszczenie się skóry oraz uczucie pieczenia. Objawy te mogą się nasilać w nocy, zakłócając sen i wpływając na ogólne samopoczucie pacjenta. Warto zauważyć, że egzema na twarzy często wiąże się z większym dyskomfortem psychicznym z powodu swojej widoczności, co może wpływać na obniżenie jakości życia i poczucie własnej wartości.

Czy egzema swędzi? 

Świąd stanowi klasyczny objaw egzemy (atopowego zapalenia skóry) i jest uznawany za jeden z najbardziej uciążliwych elementów tej dermatozy. Intensywność świądu wykazuje znaczną zmienność dobową, z charakterystycznym nasileniem w godzinach wieczornych i nocnych, co prowadzi do zaburzeń snu i pogorszenia jakości życia pacjentów.  

Badania kliniczne wskazują na występowanie tzw. cyklu “świąd-drapanie-świąd”, gdzie mechaniczne uszkodzenie skóry w wyniku drapania prowadzi do uwolnienia dodatkowych mediatorów zapalnych, nasilających świąd.  

W obrazie mikroskopowym obserwuje się zwiększoną gęstość zakończeń nerwowych w naskórku oraz podwyższone stężenie neuropeptydów, co tłumaczy nadmierną reaktywność skóry na bodźce świądowe. Obiektywna ocena nasilenia świądu może być przeprowadzona przy użyciu standaryzowanych skal, takich jak VAS (Visual Analogue Scale) czy NRS (Numerical Rating Scale), co ma istotne znaczenie w monitorowaniu efektywności terapii. 

W przypadku egzemy, objawy mogą ulegać zaostrzeniom i remisjom, co oznacza, że okresy nasilonych dolegliwości mogą przeplatać się z czasami, kiedy skóra wygląda na zdrową i nie wykazuje objawów chorobowych. Czynniki wywołujące zaostrzenie objawów mogą być różne dla każdej osoby i obejmują m.in. kontakt ze specyficznymi alergenami, zmiany klimatyczne, stres oraz stosowanie nieodpowiednich produktów pielęgnacyjnych. Zrozumienie własnych czynników wyzwalających i unikanie ich może pomóc w zarządzaniu egzemą. Odpowiednia pielęgnacja skóry, w tym stosowanie łagodnych, nawilżających kosmetyków i unikanie gorących kąpieli, może złagodzić objawy i poprawić komfort życia osób cierpiących na egzemę twarzy. W przypadku, gdy objawy są trudne do opanowania, ważne jest, aby skonsultować się z dermatologiem, który może zaproponować odpowiednie leczenie farmakologiczne lub terapie uzupełniające.

Z czym można pomylić egzeme? 

Diagnostyka różnicowa egzemy (wyprysku atopowego) obejmuje szereg jednostek chorobowych o zbliżonej manifestacji klinicznej. Są to między innymi: 

1. Łuszczyca stanowi istotne wyzwanie diagnostyczne, szczególnie w przypadkach nietypowej lokalizacji zmian, gdzie charakterystyczne srebrzystobiałe łuski mogą przypominać zmiany wypryskowe. Łojotokowe zapalenie skóry, ze względu na podobną lokalizację zmian w obrębie twarzy i tendencję do nawrotów, często wymaga szczegółowej diagnostyki różnicowej.  

2. Kontaktowe zapalenie skóry, zarówno z podrażnienia, jak i alergiczne, może manifestować się analogicznym obrazem klinicznym, przy czym kluczowe znaczenie ma tutaj wywiad ekspozycyjny.  

3. Wśród rzadszych jednostek chorobowych należy uwzględnić liszaj płaski, który w fazie początkowej może imitować zmiany wypryskowe, oraz chorobę Grovera charakteryzującą się podobnym świądem i lokalizacją zmian. 

4.  W diagnostyce różnicowej nie można pominąć także grzybic skóry, szczególnie w przypadkach przewlekłych, oraz zespołu Sezary’ego, który w początkowej fazie może przypominać uogólnione zmiany wypryskowe.  

Precyzyjna diagnostyka wymaga często wykonania badań dodatkowych, w tym biopsji skóry z badaniem histopatologicznym oraz testów płatkowych. 

Jak leczyć egzemę na twarzy?

Leczenie egzemy na twarzy wymaga indywidualnego podejścia i często jest procesem długotrwałym, wymagającym cierpliwości i konsekwencji. Kluczowym elementem jest identyfikacja i eliminacja czynników wyzwalających, które mogą nasilać objawy, takich jak określone alergeny pokarmowe, drażniące substancje chemiczne w kosmetykach czy środkach czystości, a także stres i niekorzystne warunki środowiskowe.

Codzienna pielęgnacja skóry odgrywa zasadniczą rolę w łagodzeniu objawów egzemy. Należy wybierać produkty do pielęgnacji specjalnie przeznaczone dla skóry wrażliwej i skłonnej do alergii, unikać mydeł i preparatów zawierających alkohol, które mogą dodatkowo wysuszać skórę, a także regularnie nawilżać skórę, stosując kremy i balsamy zawierające substancje łagodzące i regenerujące. Ważne jest, aby unikać gorących kąpieli i długiego przebywania w wodzie, co może dodatkowo pogarszać stan skóry.

W niektórych przypadkach, gdy objawy egzemy są szczególnie nasilone, konieczna może być interwencja farmakologiczna. Dermatolodzy często zalecają stosowanie miejscowych kortykosteroidów, które redukują stan zapalny i łagodzą swędzenie, choć ich długotrwałe stosowanie wymaga ostrożności z uwagi na możliwe skutki uboczne. Dostępne są również niesteroidowe preparaty przeciwzapalne, takie jak inhibitory kalcyneuryny, które mogą być stosowane na wrażliwe obszary skóry, w tym na twarz. W niektórych przypadkach pomocne mogą okazać się terapie światłem UVB, choć ich zastosowanie na twarz jest ograniczone.

Ważne jest, aby każda forma leczenia była stosowana pod ścisłym nadzorem lekarza specjalisty, który dostosuje terapię do indywidualnych potrzeb i stanu skóry pacjenta. W przypadku egzemy, która często współistnieje z innymi chorobami alergicznymi, istotne może być wsparcie immunologa lub alergologa.

Rekomendowane kosmetyki do codziennej pielęgnacji i makijażu

Wybór kosmetyków do codziennej pielęgnacji i makijażu powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb skóry, jej typu oraz ewentualnych problemów, jak np. wrażliwość, trądzik czy skłonność do alergii. Poniżej znajduje się lista rekomendowanych produktów, które cieszą się uznaniem zarówno wśród użytkowników, jak i specjalistów w dziedzinie dermatologii i kosmetologii.

Jaki krem jest najlepszy na egzemę? 

Oto zestawienie najskuteczniejszych kremów rekomendowanych w leczeniu egzemy: 

Kremy łagodzące stan zapalny: 

• La Roche-Posay Lipikar Baume AP+M  – zawiera niacynamid i masło karité, które redukują stan zapalny i świąd. Formuła została wzbogacona o prebiotyki wspierające mikrobiom skóry. 

• Bioderma Atoderm Intensive Baume – krem z kompleksem PEA, który zmniejsza uczucie świądu już w 60 sekund od aplikacji. Zawiera również lipidy odbudowujące barierę naskórkową. 

Kremy natłuszczające: 

• CeraVe Moisturising Cream – zawiera 3 ceramidy i kwas hialuronowy, które intensywnie nawilżają i odbudowują barierę skórną. Formuła jest bezzapachowa i hipoalergiczna. 

• Avène XeraCalm A.D – specjalistyczny krem z kompleksem I-Modulia®, który łagodzi podrażnienia i zmniejsza świąd. Zawiera również wodę termalną o właściwościach kojących. 

Kremy do codziennej pielęgnacji: 

• Eucerin AtopiControl – zawiera omega-6 i omega-3, które uzupełniają niedobór lipidów w skórze atopowej. Redukuje uczucie napięcia i świądu. 

• SVR Topialyse Baume – bogaty w lipidy krem, który intensywnie nawilża i koi podrażnioną skórę. Zawiera niacynamid i masło shea. 

• The Ordinary Niacinamide 10% + Zinc 1% – serum z niacynamidem i cynkiem, które reguluje wydzielanie sebum i zmniejsza widoczność porów. 

• La Roche-Posay Toleriane Double Repair Moisturizer – nawilżający krem do twarzy, który wspomaga odbudowę bariery skórnej i zapewnia ochronę przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. 

Kremy na noc: 

• Uriage Xémose – krem z 25% masła shea i ceramidów, które intensywnie odżywiają skórę podczas snu. Zmniejsza uczucie świądu i pieczenia. 

• Mustela Stelatopia – emollient stworzony specjalnie do skóry atopowej, zawierający opatentowany kompleks Sunflower Oleodystylate, który zmniejsza świąd i stan zapalny. 

Pamiętaj, że przed zastosowaniem któregokolwiek z wymienionych produktów warto skonsultować się z dermatologiem, który dobierze odpowiedni preparat do indywidualnych potrzeb skóry. 

Do makijażu:

• IT Cosmetics CC+ Cream with SPF 50+ – krem CC zapewniający pełne krycie przy jednoczesnym działaniu pielęgnacyjnym i ochronnym przed promieniowaniem UV.
• Maybelline Instant Age Rewind Eraser Dark Circles Treatment Concealer – korektor pod oczy, który redukuje cienie i drobne linie.
• L’Oréal Paris Infallible 24hr Fresh Wear Foundation – lekki podkład zapewniający długotrwałe krycie i świeży wygląd skóry przez cały dzień.
• Clinique Cheek Pop – róż do policzków w prasowanym pudrze, który zapewnia naturalny efekt zdrowo wyglądających policzków.
• Urban Decay All Nighter Setting Spray – spray utrwalający makijaż, zapewniający jego trwałość bez konieczności poprawek przez cały dzień.

Podczas wyboru kosmetyków ważne jest, aby zwracać uwagę na ich skład i testować nowe produkty na małym obszarze skóry, aby upewnić się, że nie wywołają reakcji alergicznej. Produkty hipoalergiczne, bezzapachowe oraz te, które zawierają składniki nawilżające i regenerujące, są zazwyczaj najlepszym wyborem dla większości typów skóry.

Podsumowując, egzema na twarzy jest stanem, który wymaga nie tylko skutecznego leczenia, ale również zrozumienia i cierpliwości. Choć przyczyny tej choroby mogą być różnorodne, od genetycznych predyspozycji po czynniki środowiskowe, istnieje wiele dostępnych metod leczenia oraz strategii pielęgnacyjnych, które mogą pomóc złagodzić objawy i poprawić jakość życia osób dotkniętych egzemą.

Ważne jest, aby pamiętać o regularnym nawilżaniu skóry, unikaniu znanych alergenów i czynników wyzwalających, a także o konsultacji z dermatologiem, który może zaproponować indywidualnie dostosowane rozwiązania lecznicze. Z odpowiednią wiedzą i wsparciem, zarządzanie egzemą na twarzy staje się łatwiejsze, co pozwala na prowadzenie pełnego i aktywnego życia. Pamiętaj, że nie jesteś sam w swojej walce z egzemą i zawsze możesz szukać pomocy u specjalistów oraz w społecznościach osób zmagających się z podobnymi problemami skórnymi.

FAQ x egzema skóry twarzy 

Czego nie lubi egzemą? 

Egzema nie lubi suchej skóry, drażniących detergentów, perfumowanych kosmetyków, gorącej wody i stresu. 

Czy egzemą sama zniknie?  

Może ustąpić samoistnie, ale często wymaga leczenia i unikania czynników wywołujących. 

Ile czasu trwa egzemą?  

Czas trwania zależy od przyczyny – może być przewlekła lub ustąpić po kilku tygodniach przy odpowiednim leczeniu. 

Jakich witamin brakuje przy egzemie?  

Często brakuje witamin D, E i A, które wspierają zdrowie skóry. 

Jak wyleczyć egzemę na twarzy? 

Stosować nawilżające kremy, unikać drażniących kosmetyków, korzystać z leków miejscowych przepisanych przez dermatologa, np. maści sterydowych lub inhibitorów kalcyneuryny. 

Czym się różni łuszczyca od egzemy? 

Egzema to stan zapalny skóry z silnym świądem, a łuszczyca charakteryzuje się łuszczącymi się plamami, często bez świądu, i jest chorobą autoimmunologiczną. 

Źródła:

• Lewandowska I., Wyprysk, czyli egzema jako jedna z najczęstszych chorób alergicznych skóry, dostęp online kwiecień 2024: http://www.pielegniarstwo.ump.edu.pl/uploads/2013/2/132_2_48_2013.pdf
• Departament zdrowia kobiet i dzieci, Oddział dermatologii, Egzema. Informacje dla rodzin, dostęp online kwiecień 2024: https://www.clinicalguidelines.scot.nhs.uk/media/2443/206966m-what-is-eczema-a5-polish-no-tel-no.pdf
• M. Catherine Mack Correa, Judith Nebus, Leczenie chorych na atopowe zapalenie skóry: rola emolientów, dostęp online kwiecień 2024: https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/015/163/original/49-68.pdf?1481285047