Kwas salicylowy. Ratunek dla problematycznej skóry

Buteleczka z kwasem salicylowym

Kwas salicylowy, znany również jako BHA (beta-hydroksykwas), w kosmetologii i dermatologii jest ceniony od lat. Zyskał uznanie przede wszystkim ze względu na właściwości antybakteryjne i przeciwzapalne.

Działa złuszczająco i pomaga usuwać martwe komórki skóry, ponieważ redukuje zatkane pory i poprawia teksturę skóry. Prawidłowo stosowany może zrewolucjonizować codzienną pielęgnację. Co warto wiedzieć na temat kwasu salicylowego? Jakie dolegliwości skórne pomaga zwalczać?

Czym jest kwas salicylowy? Pod jakimi nazwami się kryje? 

Kwas salicylowy to organiczny związek chemiczny zaliczany do beta-hydroksykwasów, który jako jedyny jest stosowany w kosmetyce. Ma postać białego drobnego proszku nierozpuszczalnego w wodzie, ale rozpuszczalnego w olejach i alkoholu. W środowisku naturalnym można go znaleźć w roślinach – wpływa na prawidłowy przebieg procesów ich wzrostu, fotosyntezę oraz kwitnienie. Jako związek chemiczny wyodrębniono go z kory wierzby (jego nazwa pochodzi od łacińskiego salix – wierzba).

Dawniej leczono nim różne dolegliwości, był to pierwszy lek wytwarzany w syntezie chemicznej na skalę przemysłową. Obecnie ma szerokie zastosowanie w: przemyśle kosmetycznym jako składnik produktów do pielęgnacji, dermatologicznym – na problemy skórne, medycynie i farmacji – m.in. do produkcji aspiryny, leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych i środków antyseptycznych.

Kwas salicylowy jest składnikiem powszechnie stosowanym w preparatach przeciwtrądzikowych, kosmetykach złuszczających i produktach do pielęgnacji skóry, ponieważ ma właściwości keratolityczne, przeciwzapalne, antybakteryjne oraz wyrównujące pH.

Pod jakimi nazwami INCI szukać kwasu salicylowego w kosmetykach?

  • Salicylic acid – czyli czysty kwas salicylowy,
  • Betaine salicylate – kwas salicylowy połączony z betainą, dedykowany do skóry wrażliwej,
  • Sodium salicylate – sól sodowa kwasu salicylowego, służąca za konserwant,
  • Capryloyl salicylic acid – inaczej lipofilowa pochodna kwasu salicylowego.

Kwas salicylowy – działanie na skórę 

Struktura chemiczna kwasu salicylowego

Kwas salicylowy najbardziej znany jest ze swojego działania antybakteryjnego oraz przeciwzapalnego. Związek ten jest lipofilowy (tłuszczolubny), dlatego łatwo przenika przez warstwę tłuszczową skóry. Wnika w głąb naskórka, rozpuszcza sebum znajdujące się w gruczołach łojowych i osłabia wiązania między komórkami skórnymi oraz przyspiesza proces złuszczania i oczyszczania. Reguluje nadmierny łojotok, radzi sobie z zaskórnikami i rogowaceniem, dlatego jest szczególnie polecany osobom ze skórą tłustą i mieszaną.

Łagodzi stany zapalne skóry i ma właściwości keratolityczne, jest więc przydatny w leczeniu każdego rodzaju trądziku. Rozjaśnia przebarwienia, zmniejsza widoczność blizn, zwęża pory i wspomaga odnowę komórkową skóry. Reguluje także namnażanie bakterii Propionibacterium acnes występujących w trądziku. Odpowiednio stężone peelingi na bazie kwasu salicylowego dogłębnie oczyszczają skórę, co ułatwia przenikanie substancji aktywnych z kosmetyków.

Kwas BHA stosuje się jako wspomaganie leczenia łuszczycy. Klasyfikuje się go jako lek keratolityczny, ponieważ pomaga w złuszczaniu martwego naskórka, którego nadmiar w przebiegu tej choroby gromadzi się w postaci charakterystycznych łusek. Ten kwas łagodzi stany zapalne skóry, jak już powiedziano, i przygotowuje jej powierzchnię do przyjęcia emolientów niezbędnych w postępowaniu łuszczycowym.

Związek ten ma właściwości przeciwgrzybicze i antybakteryjne,  można go więc wykorzystać do zwalczania łupieżu – znajduje się w szamponach i preparatach przeciwłupieżowych. Będzie również przydatny w łagodzeniu objawów ŁZS, takich jak: zaczerwienienie i świąd oraz w leczeniu brodawek.

Kwas BHA jako składnik kosmetyków do pielęgnacji twarzy 

Serum z 2% kwasem salicylowym The Ordinary

Biorąc pod uwagę niesamowite właściwości kwasu salicylowego, nikogo nie dziwi, że cieszy się on dużą popularnością, a zawierające go kosmetyki można znaleźć niemal w każdej drogerii. Kremy, toniki, żele, mydła, preparaty do stóp, serum – to tylko niektóre produkty.

Do stosowania w warunkach domowych przeznaczone są kosmetyki z zawartością kwasu salicylowego w stężeniu 1–2%. W takiej ilości nie będzie on podrażniał ani przesuszał skóry, może być również stosowany na zmiany trądzikowe. Nadaje się do każdego rodzaju skóry, nie jest tak agresywny jak kwas AHA[PW6] , a przy okazji już po kilku minutach ulatnia się, co uniemożliwia mu mocniejsze działanie. Można po niego sięgać przez cały rok, ale należy pamiętać o ochronie przeciwsłonecznej.

Przy jakich problemach skórnych kwas BHA będzie szczególnie przydatny? Powinny po niego sięgnąć osoby zmagające się z:

  • trądzikiem,
  • zapaleniem okołomieszkowym,
  • przetłuszczającą się skórą,
  • zmianami zapalnymi, wypryskami, zaskórnikami,
  • rozszerzonymi porami,
  • przebarwieniami, bliznami,
  • łuszczącym się naskórkiem,
  • szorstką, zanieczyszczoną cerą,
  • drobnymi zmarszczkami.

Kwas salicylowy. Jak go używać do domowej pielęgnacji skóry? 

Młoda dziewczyna nakleja plasterek z kwasem salicylowym na trądzik

Aby cieszyć się widocznymi efektami i w pełni wykorzystać możliwości kwasu BHA do pielęgnacji skóry twarzy, konieczne jest trzymanie się kilku zasad.

Pierwsza i najważniejsza brzmi: co za dużo, to niezdrowo. Choć kwas salicylowy jest polecany nawet do skóry wrażliwej, to w zbyt dużej ilości będzie szkodził. Początkowo zaleca się stosowanie kosmetyków z BHA 1–2 razy w tygodniu, aby dać skórze czas na adaptację.

Istotne jest także odpowiednie stężenie kwasu – na własną rękę nie powinniśmy używać preparatów powyżej 2%. Wszystkie peelingi chemiczne o stężeniach 10–20% są przeznaczone dla specjalistów medycyny estetycznej lub pracujących w gabinetach kosmetycznych. Jeśli jesteśmy nowicjuszami w stosowaniu tej substancji, zacznijmy od niższych stężeń, stopniowo zwiększając je w miarę dostosowywania się skóry. To pozwoli uniknąć potencjalnych podrażnień i innych działań niepożądanych.

Kremy zawierające kwasy BHA najlepiej stosować na noc, co zaleca większość producentów. Związek ten prowadzi do ścieńczenia naskórka i zwiększa ryzyko powstawania przebarwień i poparzeń słonecznych. Jeśli jesteś w trakcie kuracji, to przed wyjściem z domu pamiętaj o nałożeniu kremu z wysokim wskaźnikiem SPF.

Jak długo można stosować kosmetyki z kwasem salicylowym? Dla cery tłustej lub trądzikowej można sięgać po nie bez przerwy i bez obaw, że ich skuteczność spadnie. Osoby o suchej skórze po mniej więcej półrocznej kuracji powinny odstawić kwas na 3–4 miesiące.

Każda skóra reaguje inaczej, dlatego tylko monitorując indywidualną reakcję, najlepiej można dostosować rutynę pielęgnacyjną. Przed zastosowaniem jakiegokolwiek kosmetyku z kwasem BHA zaleca się przeprowadzenie testu skórnego, aby sprawdzić, czy nie występuje reakcja alergiczna. Niewielką ilość produktu nakłada się na mały obszar skóry, a następnie obserwuje ewentualne objawy, takie jak: zaczerwienienie, pieczenie lub swędzenie.

Z czym można, a z czym nie wolno łączyć kwasu salicylowego?

Choć jest to ceniona substancja do pielęgnacji skóry, to może działać niekorzystnie, gdy jest stosowana jednocześnie z niektórymi związkami chemicznymi. Jakich połączeń należy unikać?

Nie zaleca się stosowania kwasu salicylowego jednocześnie z kwasami z grupy AHA, takimi jak: kwas glikolowy i kwas mlekowy. Taka kombinacja może prowadzić do nadmiernego wysuszenia skóry i silnych podrażnień. Zbyt agresywne będzie również połączenie go z retinolem – choć oba związki działają złuszczająco, ich współpraca może być zbyt silna dla cery.

Niektóre osoby powinny unikać jednoczesnego stosowania kwasu salicylowego oraz witaminy C lub niacynamidu. Warto również ograniczyć sięganie po inne kosmetyki o działaniu złuszczającym, aby za bardzo nie podrażniać skóry.

Z czym zatem można łączyć kwas BHA? Doskonały duet stworzy z substancjami nawilżającymi, takimi jak kwas hialuronowy, gliceryna i ceramidy. Świetne efekty można również uzyskać, łącząc go z glinką.

Źródła

  1. N. Moczulewska, A. Mańkowska, Zastosowanie kwasu salicylowego w terapii skóry trądzikowej [w:] Innowacyjność i tradycja w kosmetologii, red. K. Kordus, Poznań 2019, s. 50–61, https://wydawnictwo.wseit.edu.pl/wp-content/uploads/2020/06/Zastosowanie-kwasu-salicylowego-w-terapii-sk%C3%B3ry-tr%C4%85dzikowej.pdf [dostęp 11.01.2024].
  2. A. Feliczak-Guzik, K. Jagodzińska, I. Nowak, Rola hydroksykwasów w kosmetyce, Pol. J. Cosmetol 2013; 16: 85–92.
  3. J. Wiśniewska, S. Klasik-Ciszewska, K. Duda-Grychtoł, Kwas salicylowy i jego wykorzystanie w kosmetologii, Aesth Cosmol Med 2023; 12(3): 91–95; https://doi.org/10.52336/acm.2023.011 [dostęp 11.01.2024].

Spis treści

Inne porady

Pielęgnacja twarzy

Idealnie gładka cera, jędrna i elastyczna to marzenie niejednej osoby. Niestety, często już po 20. roku życia można na twarzy zauważyć drobne zmarszczki, określane jako mimiczne. Choć nie są one jeszcze tak wyraźne i głębokie jak te związane z procesami starzenia, nie wpływają korzystnie na estetykę twarzy. Skąd biorą się zmarszczki mimiczne i co zrobić, aby się ich pozbyć? Sprawdź i dbaj na co dzień o swoją skórę w najlepszy sposób.

Pielęgnacja twarzy

Delikatna i mocno ukrwiona skóra wokół oczu jest niezwykle podatna na zmiany starzeniowe. Jedne z najbardziej dokuczliwych i charakterystycznych zmarszczek to kurze łapki. Co sprzyja ich powstawaniu i co zrobić, aby odmłodzić tę okolicę twarzy nawet przy bardzo zaawansowanych zmarszczkach? Czy istnieją kosmetyki i sposoby na odzyskanie młodzieńczego i promiennego wyglądu?

Pielęgnacja twarzy

Odkryj niezwykłe właściwości niacynamidu, wszechstronnej witaminy B3! W naszym artykule dowiesz się, jak ten składnik rewolucjonizuje pielęgnację skóry, walcząc z problemami takimi jak przebarwienia, trądzik i oznaki starzenia. Poznaj skuteczność niacynamidu w stymulowaniu syntezy kolagenu, nawilżaniu skóry i redukcji zmarszczek. To kompendium wiedzy dla każdego, kto pragnie zachować młody wygląd i zdrową skórę.

Pielęgnacja twarzy

Ceramidy są kluczowym elementem zdrowej skóry, odgrywając istotną rolę w jej nawilżeniu i ochronie. Oh My Face zgłębia, jak ceramidy wspomagają barierę ochronną skóry, zapobiegają przesuszeniu i utracie elastyczności, a także jak wpływają na zmniejszenie widoczności zmarszczek i poprawę ogólnego wyglądu skóry. Dowiedz się więcej o tym, dlaczego ceramidy są tak ważne w kosmetyce i jak możesz włączyć je do swojej codziennej rutyny pielęgnacyjnej, aby cieszyć się zdrową, promienną cerą.