Kwasy kosmetyczne: AHA, BHA i PHA

Z każdym rokiem wyraźnie wzrasta świadomość i poziom wiedzy na temat pielęgnacji cery i jej potrzeb. Skutkiem tego jest coraz większe zainteresowanie zabiegami medycyny regeneracyjnej oraz kosmetologii wykonywane przez specjalistów w profesjonalnych gabinetach. Jednak podobny efekt można uzyskać również w warunkach domowych, stosując popularne kwasy kosmetyczne. Podstawą do przeprowadzenia takiej procedury i uzyskania oczekiwanego rezultatu jest jednak wiedza na temat tych związków. Czym jest kwas AHA, BHA i PHA, jakie właściwości ma każdy z nich i jak je bezpiecznie stosować?

Przy powstawaniu tego artykułu wykorzystaliśmy narzędzia sztucznej inteligencji jako wsparcie redakcyjne: do porządkowania struktury, ujednolicenia terminologii i wyłapywania błędów rzeczowych oraz językowych.

Co to są kwasy kosmetyczne?

Wiele osób, sugerując się nazwą, podchodzi do tych związków nieufnie. Słowo „kwas” może budzić negatywne skojarzenia ze związkiem o silnym działaniu żrącym. Jednak zupełnie inaczej jest z kwasami kosmetycznymi, które w odpowiednich stężeniach są całkowicie bezpieczne w zetknięciu ze skórą i wykazują wiele korzystnych właściwości.

Kwasy PHA, kwas AHA i BHA to kwasy kosmetyczne, określane również jako kwasy hydroksylowe. Można też spotkać się z określeniem hydrokwasy. Zalicza się je do eksfoliantów, czyli substancji o działaniu złuszczającym skórę. Pozyskuje się je przede wszystkim ze źródeł naturalnych, jak owoce i mleko. Docelowo umieszczane są w kosmetykach, jak: toniki, maski i preparaty złuszczające.

W jaki sposób działają kwasy kosmetyczne? 

Z kwasami kosmetycznymi nierozerwalnie wiąże się termin „eksfoliacja”, czyli peeling kwasami. Kwasy złuszczają naskórek, dlatego skóra jest dogłębnie oczyszczona. Efektem takiego procesu jest gładka, świeża cera o jednolitej teksturze.

Złuszczanie to niejedyne działanie kwasów kosmetycznych. Wiele z nich wykazuje właściwości wspomagające spłycanie zmarszczek i dlatego stosowane są w zabiegach przeciwstarzeniowych. Kwasy, np. glikolowy, doskonale radzą sobie z przebarwieniami, a jeden z najsilniejszych związków tego typu – kwas TCA – służy do bardzo głębokiego złuszczania oraz pobudzania produkcji kolagenu.

Kwasy kosmetyczne stosowane są również w celach regeneracyjnych, a także kuracjach zmniejszających wydzielanie sebum i pozbycie się zmian trądzikowych. W tym celu często stosuje się kwas glikolowy. Niektóre kwasy są zmniejszają widoczność i spłycają blizny, a także potęgują działanie innych składników aktywnych. Kwasy hydroksylowe działają nawilżająco, odblokowują zatkane pory oraz biorą udział w odnowie komórkowej.

W gabinetach specjaliści stosują wyższe stężenie substancji niż te w kosmetykach przeznaczonych do użytku domowego. Jednak produkty z kwasami kosmetycznymi z drogerii również są skuteczne. Ważne jest regularne ich stosowanie i dopasowanie do indywidualnych potrzeb.

Dowiedz się jak włączyć kwasy AHA i BHA do codziennej pielęgnacji >>

Kwasy kosmetyczne – rodzaje i właściwości

Kwasy kosmetyczne stosowane zarówno w profesjonalnych gabinetach kosmetycznych, jak i w warunkach domowych można podzielić na trzy podstawowe grupy: kwasy AHA, kwasy BHA oraz kwasy PHA. Każda z nich zawiera związki przeznaczone do nieco innego typu skóry oraz rodzaju problemów.

Kwasy AHA, BHA i PHA — porównanie

Kwas	INCI	Typ	Rozpuszczalność	Stężenie domowe	Dla kogo	Czego unikać
Glikolowy	Glycolic Acid	AHA	w wodzie	4–10% (leave-on w UE do 4%)	cera dojrzała, przebarwienia, szorstkość	lata, cery wrażliwej, łączenia z retinoidem tego samego wieczoru
Mlekowy	Lactic Acid	AHA	w wodzie	5–10%	cera sucha, odwodniona	stosowania na podrażnioną skórę
Migdałowy	Mandelic Acid	AHA	w wodzie	5–10%	trądzik, ciemniejsza karnacja	oczekiwania szybkiego złuszczania
Salicylowy	Salicylic Acid	BHA	w tłuszczach	do 2% (limit UE)	cera tłusta, zaskórniki, strefa T	całej twarzy przy cerze suchej, ciąży bez konsultacji
Glukonolakton	Gluconolactone	PHA	w wodzie	4–10%	cera wrażliwa, naczyniowa, start z kwasami	traktowania jako zamiennika mocnych AHA
Laktobionowy	Lactobionic Acid	PHA	w wodzie	4–10%	cera wrażliwa, po zabiegach	oczekiwania efektu peelingu gabinetowego
Azelainowy	Azelaic Acid	dikarboksylowy, nie AHA ani BHA	ograniczona	10–20%	trądzik, trądzik różowaty, przebarwienia pozapalne	mylenia z hydroksykwasami

Kwas AHA – najpopularniejszy wybór w pielęgnacji

Kwasy alfa-hydroksylowe (AHA) wybierane są najczęściej. Wykazują działanie złuszczające na powierzchni naskórka, regulują procesy związane z rogowaceniem skóry i pobudzają fibroblasty do produkcji kolagenu. Kwasy AHA wspomagają również rozjaśnianie przebarwień. Jeżeli zastosowane zostaną w stężeniu ponad 4,5 pH, zadziałają nawilżająco.

Każdy kwas AHA jest rozpuszczalny w wodzie, zalecane są osobom ze skórą: normalną, dojrzałą, suchą, z przebarwieniami oraz trądzikową. Najczęściej spotykane kwasy AHA to:

• kwas glikolowy – wykazuje najlepszą wchłanialność, ponieważ zbudowany jest z najmniejszych cząsteczek spośród kwasów AHA. Stosowany jest do intensywnego złuszczenia naskórka, zmniejsza widoczność porów, spłycenia zmarszczek, ale też poprawy jędrności skóry i pobudzenia do produkcji kolagenu; pozyskuje się go z trzciny cukrowej; należy stosować go ostrożnie, gdyż może wywołać podrażnienia;
• kwas migdałowy – ma nieco delikatniejsze działanie od glikolowego, można stosować go przez cały rok; działa łagodząco i antybakteryjnie na stany zapalne, a także ogranicza wydzielanie sebum. Zastosowanie wyższego stężenia powoduje dogłębne nawilżenie cery, zwężenie porów oraz spłycanie blizn;
• kwas cytrynowy – przeznaczony do walki z przebarwieniami i rozjaśniania cery oraz złuszczania martwych komórek naskórka; to pomoc w pozbywaniu się trądziku i zaskórników; pozyskiwany jest z owoców;
• kwas mlekowy – stosowany do wyrównywania pH w preparatach do higieny intymnej oraz przeznaczonych do włosów; nawilża skórę, spłyca zmarszczki i rozjaśnia przebarwienia; powstaje w wyniku fermentacji cukru pod działaniem bakterii mlekowych;
• kwas azelainowy – wykazuje łagodne działanie przeciwbakteryjne, przeciwzapalne i przeciwtrądzikowe; zalecany przy trądziku różowatym i do redukcji przebarwień; można stosować go w okresie letnim;
• kwas jabłkowy – nawilża, zwęża pory; bardzo często jest w składzie kosmetyków do pielęgnacji cery.

Kwasy BHA – alternatywa dla kwasów AHA 

Kwasy beta-hydroksylowe stosowane są w kosmetyce, m.in. gdy nie można u danej osoby zastosować kwasów z grupy AHA. Najpopularniejszy z rodziny tych kwas jest salicylowy, pozyskiwany głównie z malin, liści brzozy, kwiatów rumianku lub kory wierzby. Kwas salicylowy do kosmetyków produkuje się syntetycznie

Kwas salicylowy stosowany w domu ma najczęściej stężenie nieprzekraczające 2%. Usuwa martwy naskórek i dzięki zdolności przenikania przez sebum wnika do gruczołów łojowych, oczyszcza je i skutecznie goi ogniska zapalne wszelkich zmian, w tym trądzikowych.

Polecany jest w szczególności osobom z cerą tłustą i problematyczną, mocno zanieczyszczoną i z zaskórnikami. Wykazuje działanie bakteriostatyczne.

Kwasy PHA – kwasy nowej generacji

Kwasy polihydroksylowe (PHA) to związki znacznie łagodniejsze niż kwasy AHA. Przeznaczone są dla osób z cerą delikatną, skłonną do podrażnień, naczyniową i wrażliwą. Związki te określane są „kwasami nowej generacji”. Ich zastosowanie złuszczają delikatnie, bez widocznego łuszczenia się skóry.

Jednocześnie są tak samo skuteczne, jak kwasy AHA i BHA: wspomagają odbudowę bariery hydrolipidowej skóry, wpływają na poprawę jędrności i elastyczności skóry, redukcję zmarszczek i łagodzą podrażnienia. Do kwasów PHA należą:

• kwas laktobionowy – działa antyoksydacyjnie, spowalnia procesy starzeniowe, łagodzi stany zapalne skóry i wzmacnia naczynia krwionośne, zapobiegając ich pękaniu;
• glukonolakton – łagodzi wszelkie podrażnienia i zmniejsza widoczność naczyń krwionośnych. Wpływa też na wygładzenie cery i minimalizowanie szorstkości skóry.

Podstawą uzyskania oczekiwanych rezultatów po zastosowaniu kwasów kosmetycznych jest umiejętne dopasowanie rodzaju substancji oraz jej stężenia. Niekiedy efekty widoczne są już po jednym nałożeniu odpowiedniego preparatu.

Jaki kwas na twarz wybrać do swojego typu cery?

Typ cery lub problem	Najlepszy wybór	Dlaczego
Tłusta, z zaskórnikami	Kwas salicylowy (BHA)	Rozpuszcza się w sebum i oczyszcza pory od środka
Trądzikowa, z przebarwieniami po wypryskach	Kwas azelainowy, BHA lub kwas migdałowy	Azelainowy i BHA działają przeciwzapalnie, migdałowy przeciwbakteryjnie; wszystkie trzy rzadko silnie podrażniają
Sucha	Kwas mlekowy lub PHA	Oprócz złuszczania wiążą wodę w naskórku
Wrażliwa, naczyniowa	PHA	Duże cząsteczki wnikają powoli, więc rzadko pieką
Dojrzała, z drobnymi zmarszczkami	Kwas glikolowy lub mlekowy	Wygładzają powierzchnię i poprawiają koloryt
Ciemniejsza karnacja skłonna do przebarwień	Kwas migdałowy lub PHA	Łagodniejsze działanie zmniejsza ryzyko przebarwień po podrażnieniu

Jak stosować kwasy na twarz? 6 zasad

1. Zacznij od 2–3 wieczorów w tygodniu. Częstotliwość zwiększaj dopiero wtedy, gdy skóra nie jest zaczerwieniona ani ściągnięta.
2. Przed pierwszym użyciem zrób próbę na małym fragmencie skóry, np. przy linii żuchwy.
3. Codziennie rano nakładaj krem z filtrem SPF 30 lub wyższym. Kwasy AHA zwiększają wrażliwość skóry na słońce w trakcie kuracji i do tygodnia po jej zakończeniu.
4. Nie nakładaj kwasu i retinoidu tego samego wieczoru, dopóki nie sprawdzisz, jak skóra toleruje każdy z nich osobno. Bezpieczniej stosować je w różne wieczory.
5. Nie stosuj kwasów na skórę podrażnioną, spękaną, świeżo ogoloną, spaloną słońcem ani z aktywnym stanem zapalnym.
6. Krótkie mrowienie jest normalne. Jeśli pieczenie nie mija albo zaczerwienienie utrzymuje się dłużej niż kilka godzin, zmyj produkt i zrób przerwę.

Źródła

• Kapuścińska A., Nowak I., Zastosowanie kwasów organicznych w terapii trądziku i przebarwień skóry, Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej 2015; 69.
• Kornhauser A., Coelho S.G., Hearing V.J., Applications of hydroxy acids: classification, mechanisms, and photoactivity, Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology 2010; 3: 135–142, online: https://doi.org/10.2147/CCID.S9042 (dostęp: 28.09.2026)
• Tang S.C., Yang J.H., Dual Effects of Alpha-Hydroxy Acids on the Skin, Molecules 2018; 23(4): 863, online: https://doi.org/10.3390/molecules23040863 (dostęp: 28.09.2026)
• Green B.A., Yu R.J., Van Scott E.J., Clinical and cosmeceutical uses of hydroxyacids, Clinics in Dermatology 2009; 27(5): 495–501, online: https://doi.org/10.1016/j.clindermatol.2009.06.023 (dostęp: 28.09.2026)
• Arif T., Salicylic acid as a peeling agent: a comprehensive review, Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology 2015; 8: 455–461, online: https://doi.org/10.2147/CCID.S84765 (dostęp: 28.09.2026)
• U.S. Food and Drug Administration, Alpha Hydroxy Acids, online: https://www.fda.gov/cosmetics/cosmetic-ingredients/alpha-hydroxy-acids (dostęp: 28.09.2026)
• Searle T., Ali F.R., Al-Niaimi F., The versatility of azelaic acid in dermatology, Journal of Dermatological Treatment 2022; 33(2): 722–732, online: https://doi.org/10.1080/09546634.2020.1800579 (dostęp: 28.09.2026)
• ⚠ Rozporządzenie Komisji (UE) 2021/850 z 26 maja 2021 r. zmieniające załączniki do rozporządzenia (WE) nr 1223/2009, online: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32021R0850 (dostęp: 28.09.2026)
• Kapuścińska A., Nowak I., Zastosowanie kwasów organicznych w terapii trądziku i przebarwień skóry, Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej 2015; 69: 374–383, online: https://doi.org/10.5604/17322693.1145825 (dostęp: 28.09.2026)
• Feliczak-Guzik A., Jagodzińska K., Nowak I., Rola hydroksykwasów w kosmetyce, Polish Journal of Cosmetology 2013; 16: 85–92 — artykuł istnieje, ale tom i strony trzeba sprawdzić ręcznie

FAQ — kwasy AHA, BHA i PHA

Co to jest kwas BHA?

Kwas BHA (beta-hydroksykwas) to w kosmetykach prawie zawsze kwas salicylowy. W przeciwieństwie do kwasów AHA rozpuszcza się w tłuszczach, dzięki czemu przenika przez sebum w głąb porów i oczyszcza je od środka. W kosmetykach do domowej pielęgnacji jego stężenie zwykle nie przekracza 2%. Sprawdza się przy cerze tłustej, trądzikowej i z zaskórnikami.

Co to są kwasy PHA?

Kwasy PHA (polihydroksykwasy) to najłagodniejsza grupa kwasów złuszczających — należą do nich glukonolakton i kwas laktobionowy. Mają większe cząsteczki niż AHA, więc wnikają w skórę wolniej i rzadko powodują pieczenie. Dodatkowo wiążą wodę w naskórku, dlatego nawilżają. Poleca się je cerze wrażliwej, naczyniowej i osobom, które dopiero zaczynają stosować kwasy.

Czym się różnią kwasy AHA od BHA?

Kwasy AHA i BHA różnią się przede wszystkim rozpuszczalnością. AHA rozpuszczają się w wodzie i złuszczają powierzchnię skóry, więc lepiej działają na przebarwienia, szorstkość i drobne zmarszczki. BHA rozpuszcza się w tłuszczach, wnika w pory i oczyszcza je z sebum, więc lepiej działa na zaskórniki i wypryski.

Jaki kwas do cery suchej?

Do cery suchej najlepiej pasują kwas mlekowy (AHA) i kwasy PHA. Oba złuszczają naskórek i jednocześnie wiążą w nim wodę, a przy tym rzadziej podrażniają niż kwas glikolowy. Zacznij od niskiego stężenia 2–3 razy w tygodniu i zawsze nakładaj po nich krem nawilżający.

Czy można łączyć kwasy AHA i BHA?

Kwasy AHA i BHA można łączyć — wiele kosmetyków zawiera oba w jednej formule. Nakładanie dwóch osobnych produktów z kwasami tego samego wieczoru zwiększa ryzyko podrażnienia, dlatego bezpieczniej stosować je w różne wieczory albo na różne strefy twarzy: BHA na strefę T, AHA na policzki.

Kwas azelainowy — to AHA czy BHA?

Kwas azelainowy nie jest ani kwasem AHA, ani BHA — to kwas dikarboksylowy. Działa inaczej niż hydroksykwasy: słabo złuszcza, za to działa przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie i rozjaśnia przebarwienia. Stosuje się go przy trądziku i trądziku różowatym, także u osób, które źle tolerują AHA.

Czy kwasy na twarz można stosować latem?

Latem można stosować łagodne kwasy — PHA, kwas azelainowy i kwas migdałowy — pod warunkiem codziennego nakładania filtra SPF 30 lub wyższego. Silniejsze AHA, zwłaszcza kwas glikolowy, oraz zabiegi gabinetowe lepiej zostawić na jesień i zimę, bo zwiększają wrażliwość skóry na słońce i ryzyko przebarwień.

Który kwas wybrać na początek?

Przy pierwszym kontakcie z kwasami najbezpieczniejsze są PHA — glukonolakton i kwas laktobionowy. Mają duże cząsteczki, wnikają wolniej i rzadziej powodują pieczenie, więc tolerują je nawet cery naczyniowe. Jeśli skóra reaguje spokojnie przez miesiąc, możesz przejść na kwas migdałowy lub mlekowy w stężeniu 5–10%.

Czy kwasy można stosować latem?

Można, pod warunkiem codziennego filtra SPF 30–50 i ograniczenia stężeń. Kwasy zwiększają wrażliwość skóry na promieniowanie UV w trakcie kuracji i przez około tydzień po jej zakończeniu, więc bez filtra ryzykujesz przebarwienia zamiast rozjaśnienia. Mocne złuszczanie glikolowym lepiej przenieść na jesień i zimę.

Czy można łączyć kwasy z retinolem i witaminą C?

Nie tego samego wieczoru. Kwas i retinoid nałożone razem sumują podrażnienie, a nie efekt — stosuj je naprzemiennie, w odstępie co najmniej jednego dnia. Witamina C jest bezpieczna rano, kwasy i retinoidy wieczorem.