Atopowe zapalenie skóry twarzy 

Atopowe zapalenie skóry na twarzy. Czym się wyróżnia? 

AZS, czyli atopowe zapalenie skóry, jest chorobą przewlekłą z tendencją do nawrotów. Gdy dotyka tak widocznej części ciała jak twarz, staje się problemem o szczególnej wrażliwości, bo zmiany skórne trudno ukryć. Jakie są cechy charakterystyczne?  

• Nadmierna suchość skóry 

Zmieniona chorobowo skóra staje się szorstka, matowa i wyraźnie odwodniona, przez co traci zdrowy wygląd i naturalną elastyczność. W skrajnych przypadkach mogą się pojawiać pęknięcia naskórka. 

• Łuszczący się naskórek  

Skóra z AZS nierównomiernie się złuszcza, co sprawia, że na twarzy tworzą się cieniutkie płatki martwego naskórka. Często towarzyszy temu uczucie napięcia.  

• Uporczywy świąd 

Uczucie ciągłego swędzenia chorych partii skóry to jeden z najbardziej dokuczliwych objawów AZS. Drapanie nie tylko pogłębia stan zapalny, może prowadzić do wtórnych infekcji bakteryjnych. 

• Pieczenie skóry 

Skóra zajęta przez stan zapalny często piecze i reaguje bólem nawet na delikatny dotyk. Objaw ten nasila się po kontakcie z kosmetykami, wodą lub zmianami temperatury. 

• Zaczerwienienie skóry 

Rumień towarzyszący AZS twarzy może obejmować całą twarz lub pojawiać się miejscowo. Najczęściej obserwuje się atopowe zapalenie skóry wokół ust, oczu i na policzkach. Świadczy o stanie zapalnym i często idzie w parze z podrażnieniem i obrzękiem. 

• Krostki, pęcherze i nadżerki 

W zaawansowanym stadium choroby pojawiają się na twarzy dodatkowe zmiany, takie jak pęcherzyki i nadżerki, które powstają na skutek drapania. Mogą sączyć i ulegać nadkażeniom, co prowadzi do pogorszenia stanu skóry. 

Czym różni się AZS na twarzy od trądziku różowatego lub łojotokowego zapalenia skóry? 

To trzy różne choroby, choć ich objawy mogą być czasem mylące. Kluczowa jest prawidłowa diagnoza postawiona przez dermatologa. 

Cecha	Atopowe zapalenie skóry (AZS)	Trądzik różowaty	Łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS)
Główny objaw	Nieznośny ŚWIĄD, suchość, zaczerwienienie, łuszczenie.	Rumień napadowy lub utrwalony, uczucie pieczenia, „pajączki”, krostki i grudki.	Tłuste, żółtawe łuski na zaczerwienionej skórze, umiarkowany świąd.
Wygląd skóry	Sucha, szorstka, matowa, często pogrubiała (lichenifikacja) od drapania.	Skóra z rozszerzonymi naczynkami, wrażliwa, z widocznymi krostkami (bez zaskórników).	Skóra przetłuszczająca się, błyszcząca, z widoczną łuską.
Typowa lokalizacja	Powieki, okolice ust, policzki (u dzieci), zgięcia łokciowe i kolanowe.	Centralna część twarzy: nos, policzki, broda, czoło („motyl”).	„Tłuste” obszary: fałdy nosowo-wargowe, brwi, linia włosów, za uszami, mostek.
Główny czynnik	Podłoże genetyczne, zaburzenia odporności, wadliwa bariera skórna.	Zaburzenia naczynioruchowe, czynniki zapalne, roztocza Demodex folliculorum.	Nadaktywność gruczołów łojowych i drożdżaki z rodzaju Malassezia.

Pamiętaj, że tylko lekarz może postawić ostateczną diagnozę i dobrać odpowiednie leczenie. Nigdy nie diagnozuj się samodzielnie. 

Najczęstsze przyczyny atopowego zapalenia skóry 

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, co jest przyczyną AZS. Podłoża pojawienia się objawów można dopatrywać się w genetyce. Jeśli jedno z rodziców zmaga się z tą chorobą, istnieje znaczne ryzyko, że rozwinie się u dziecka. Do nadmiernej reakcji skóry twarzy na czynniki nieszkodliwe dla zdrowego człowieka mogą prowadzić też zaburzenia w funkcjonowaniu układu odpornościowego i alergie. 

Osoby zmagające się z atopowym zapaleniem skóry powinny zwracać uwagę na dietę. Niektóre produkty mogą nasilać objawy choroby, zwłaszcza jeśli równocześnie zdiagnozowano nietolerancję pokarmową. Warto bacznie obserwować reakcję organizmu na konkretne składniki, a w razie potrzeby skonsultować się ze specjalistą, aby ustalić indywidualny plan żywieniowy wspomagający leczenie AZS. 

Wśród przyczyn zaostrzenia objawów wymienia się również okres zimowy. Wahania temperatury, centralne ogrzewanie, wiatr i mróz osłabiają barierę hydrolipidową skóry i zwiększają jej podatność na zmiany chorobowe. Ważny w pojawianiu się choroby jest silny stres. Pod jego wpływem organizm wytwarza więcej kortyzolu, który nasila procesy zapalne, może prowadzić do: pogorszenia stanu skóry, nasilenia świądu i nawrotów choroby. 

Czy atopowe zapalenie skóry na twarzy można trwale wyleczyć? 

Niestety, na ten moment medycyna nie dysponuje lekiem, który trwale i całkowicie leczyłby atopowe zapalenie skóry. AZS jest chorobą przewlekłą o podłożu genetycznym i immunologicznym, która charakteryzuje się okresami zaostrzeń i remisji (wyciszenia objawów). 

Celem terapii nie jest wyleczenie, ale osiągnięcie długotrwałej remisji i przejęcie kontroli nad chorobą. 

Można to osiągnąć poprzez: 

• Systematyczną pielęgnację: codzienne stosowanie emolientów w celu odbudowy bariery ochronnej skóry. 

• Unikanie czynników drażniących: identyfikacja i eliminacja indywidualnych wyzwalaczy (alergenów, stresu, potu). 

• Leczenie zaostrzeń: stosowanie leków przepisanych przez dermatologa (np. miejscowych sterydów lub inhibitorów kalcyneuryny) tylko w okresach nasilenia objawów. 

• Nowoczesne terapie: w ciężkich przypadkach lekarz może zaproponować leczenie biologiczne lub inhibitory JAK, które działają na przyczyny zapalenia wewnątrz organizmu. 

Kluczowe jest postrzeganie AZS nie jako wyroku, ale jako stanu, którym można skutecznie zarządzać. 

Codzienne nawyki, które pomagają kontrolować AZS na twarzy 

Poza leczeniem i pielęgnacją, kluczowe jest wprowadzenie kilku codziennych nawyków, które minimalizują ryzyko zaostrzeń: 

• Ochrona przeciwsłoneczna: skóra atopowa jest bardzo wrażliwa na słońce. Codziennie, przez cały rok, stosuj krem z wysokim filtrem SPF 50+. Wybieraj filtry mineralne (z tlenkiem cynku lub dwutlenkiem tytanu), które są zazwyczaj lepiej tolerowane niż filtry chemiczne. 

• Ostrożny makijaż: jeśli chcesz używać makijażu, wybieraj produkty hipoalergiczne, bezzapachowe, przeznaczone dla cery wrażliwej, najlepiej kosmetyki mineralne. Zawsze wykonuj bardzo dokładny, ale delikatny demakijaż, używając do tego łagodnych olejków lub płynów micelarnych dla skóry atopowej. 

• Unikanie czynników drażniących: zwracaj uwagę na to, co nasila Twoje objawy. Może to być pot, wełniane szaliki i czapki, kurz, roztocza, a także chlorowana woda na basenie. Po każdym kontakcie z potencjalnym czynnikiem drażniącym umyj delikatnie twarz i nałóż emolient. 

• Prowadzenie dzienniczka żywieniowego: jeśli podejrzewasz, że niektóre pokarmy (np. mleko krowie, jaja, orzechy, cytrusy) zaostrzają zmiany na Twojej twarzy, zacznij prowadzić dzienniczek. Zapisuj, co jesz i obserwuj stan skóry. Pomoże to Tobie i Twojemu lekarzowi zidentyfikować potencjalne alergeny pokarmowe. 

Jak leczyć i pielęgnować atopowe zapalenie skóry twarzy? 

Terapia AZS na twarzy opiera się na dwóch filarach: leczeniu farmakologicznym w okresach zaostrzeń, prowadzonym przez lekarza, oraz codziennej, starannej pielęgnacji, która pomaga odbudować barierę ochronną skóry i zapobiegać nawrotom. 

Leczenie farmakologiczne pod kontrolą lekarza 

W fazie aktywnego stanu zapalnego, gdy objawy takie jak silny świąd, zaczerwienienie i sączące się zmiany są nasilone, sama pielęgnacja może nie wystarczyć. Dermatolog może zalecić leki na receptę stosowane miejscowo: 

• Miejscowe glikokortykosteroidy (mGKS): to leki o silnym działaniu przeciwzapalnym, które szybko redukują objawy. Ze względu na ich moc i potencjalne skutki uboczne (np. ścieńczenie skóry), na delikatnej skórze twarzy stosuje się preparaty o słabej lub średniej mocy i zawsze przez krótki, ściśle określony przez lekarza czas. 

• Miejscowe inhibitory kalcyneuryny (mIK): to leki nowszej generacji (np. takrolimus, pimekrolimus), które również działają przeciwzapalnie, ale nie mają ryzyka powikłań typowych dla sterydów. Są często preferowane do stosowania na wrażliwych obszarach, takich jak twarz, powieki czy okolice ust. 

Ważne: Leczenie farmakologiczne zawsze musi odbywać się pod ścisłą kontrolą lekarza dermatologa. Nigdy nie stosuj leków sterydowych na własną rękę. 

Pielęgnacja codzienna – emolienty jako podstawa terapii 

Kluczem do kontrolowania AZS jest regularne stosowanie emolientów. To specjalistyczne dermokosmetyki, które odbudowują uszkodzoną barierę hydrolipidową skóry, nawilżają, natłuszczają i łagodzą podrażnienia. 

1. Delikatne oczyszczanie 

Do mycia twarzy używaj łagodnych preparatów bez mydła, silnych detergentów (SLS/SLES), alkoholu i substancji zapachowych. Idealne będą dermokosmetyczne pianki, emulsje lub żele przeznaczone dla skóry atopowej, np. łagodząca pianka myjąca do twarzy i okolic oczu Puri-Sensilium od Pharmaceris. 

2. Kremy i maści na atopowe zapalenie skóry twarzy 

Podstawą jest regularna aplikacja kremu emolientowego, co najmniej dwa razy dziennie, a w razie potrzeby częściej. Szukaj w nich składników takich jak: 

• Ceramidy: naturalny składnik cementu międzykomórkowego, który uszczelnia barierę naskórkową. 

• Kwas hialuronowy: intensywnie nawilża. 

• Pantenol i alantoina: łagodzą podrażnienia i przyspieszają regenerację. 

• Masło shea, oleje roślinne (lniany, jojoba): uzupełniają lipidy i natłuszczają. 

Przykłady polecanych produktów: 

• Wzmacniająco-nawilżający Booster Mineral 89 od Vichy to innowacyjna formuła złożona z wody wulkanicznej i kwasu hialuronowego – wzmacnia barierę ochronną skóry, intensywnie ją nawilża i chroni przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi; 

• Krem na egzemę LIPIKAR Egzema MED Cream od La Roche-Posay szybko łagodzi objawy egzemy, takie jak stan zapalny, podrażnienie, swędzenie i zaczerwienienie, przyczynia się do odpowiedniej równowagi mikrobiotycznej skóry; 

• Krem do twarzy przeznaczony do skóry atopowej i łuszczycowej Atopic Skin od Solverx zawiera naturalne składniki, jak: olej jojoba i masło shea, dlatego uzupełnia braki lipidów, wygładza zrogowaciały naskórek i doskonale nawilża. 

Maści o silniejszym działaniu bez recepty 

W przypadku silniejszych podrażnień i suchości można sięgnąć po maści, które tworzą na skórze warstwę okluzyjną, chroniąc ją przed utratą wody. 

• Linomag to maść na atopowe zapalenie skóry bez recepty z naturalnym olejem lnianym z pierwszego tłoczenia, którą stosuje się wspomagająco w chorobach skóry, takich jak AZS. Pokrywa naskórek warstwą tłuszczową, która zapobiega utracie wody i przywraca właściwe nawodnienie naskórka. 

• Bepanthen Baby to maść dla dzieci i dorosłych z naturalnych składników, zawierająca prowitaminę B5 wspomagającą regenerację i nawilżenie skóry oraz łagodzącą podrażnienia i przyspieszającą gojenie drobnych uszkodzeń naskórka. 

• Maxicortan to maść na atopowe zapalenie skóry, działa na poziomie komórkowym i pomaga w redukcji typowych objawów stanu zapalnego, takich jak: zaczerwienienie, obrzęk, ból, swędzenie i przekrwienie skóry. 

Kosmetyki na atopowe zapalenie skóry wokół oczu – jak zadbać o wrażliwą i cienką skórę? 

Atopowe zapalenie skóry wokół oczu wymaga delikatnej pielęgnacji, ponieważ skóra w tym miejscu jest bardziej podatna na uszkodzenia. Niewłaściwe kosmetyki lub mechaniczne podrażnienia mogą szybko nasilić stan zapalny, dlatego warto stosować preparaty nawilżające, łagodzące świąd i wspomagające regenerację i niealergizujące. Co stosować na atopowe zapalenie skóry wokół oczu? 

• Krem do skóry powiek Ducray Dexyane Med Palpebral, ultranawilżający, opatrunkowy, koi swędzącą i bolącą skórę. 

• Krem emolient Atopy Skin na powieki i wokół oczu do skóry suchej i atopowej poprawia ochronny płaszcz hydrolipidowy, zmniejsza świąd, pieczenie i suchość, koi podrażnienia. 

• Hipoalergiczny krem na powieki i pod oczy Cerkopil aktywnie łagodzi, koi i uelastycznia suchą podrażnioną lub wrażliwą skórę wokół oczu; ma lekką konsystencję i szybko się wchłania. 

Czy słońce pomaga czy szkodzi na atopowe zapalenie skóry twarzy? 

To skomplikowane – słońce może być zarówno przyjacielem, jak i wrogiem. 

• Kiedy może pomagać? 
  Promieniowanie UV w małych, kontrolowanych dawkach ma działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne. To dlatego fototerapia (leczenie światłem) jest jedną z metod terapii AZS. U wielu osób latem stan skóry się poprawia. 

• Kiedy szkodzi? 

• Pot: Jest jednym z najsilniejszych czynników drażniących i wywołujących świąd w AZS. A na słońcu pocimy się bardziej. 

• Poparzenie słoneczne: Drastycznie uszkadza barierę skórną i prowadzi do gwałtownego zaostrzenia choroby. 

• Przegrzanie: Wysoka temperatura nasila stan zapalny i świąd. 

• Wysuszenie: Długotrwała ekspozycja na słońce, zwłaszcza w połączeniu z wiatrem czy słoną wodą, prowadzi do wysuszenia skóry. 

Złota zasada: Ochrona przeciwsłoneczna jest absolutnie obowiązkowa! 
Zawsze stosuj krem z wysokim filtrem SPF 50+, przeznaczony dla skóry wrażliwej lub atopowej. Najbezpieczniejszym wyborem są filtry mineralne (fizyczne), takie jak tlenek cynku (Zinc Oxide) i dwutlenek tytanu (Titanium Dioxide), ponieważ rzadziej powodują podrażnienia niż filtry chemiczne. 

Atopowe zapalenie skóry twarzy – najczęściej zadawane pytania (FAQ) 

Czy atopowe zapalenie skóry na twarzy można trwale wyleczyć? 

Niestety, AZS jest chorobą przewlekłą i nie można go całkowicie wyleczyć. Celem terapii jest kontrolowanie objawów, wydłużanie okresów remisji (bez objawów) i poprawa jakości życia. Przy odpowiednim leczeniu i pielęgnacji można skutecznie panować nad chorobą. 

Jakich składników unikać w kosmetykach do cery atopowej na twarzy? 

Należy unikać potencjalnych substancji drażniących, takich jak: alkohol (Alcohol Denat.), silne detergenty (SLS, SLES), sztuczne barwniki, substancje zapachowe (Parfum/Fragrance) oraz niektóre konserwanty i olejki eteryczne. Zawsze wybieraj produkty hipoalergiczne, przeznaczone dla skóry atopowej. 

Czy mogę nosić makijaż przy AZS na twarzy? 

Tak, ale z dużą ostrożnością. Wybieraj lekkie, hipoalergiczne kosmetyki mineralne, które nie zatykają porów i pozwalają skórze oddychać. Unikaj ciężkich, wodoodpornych podkładów. Pamiętaj o bardzo delikatnym demakijażu i nałożeniu kremu emolientowego przed makijażem. W okresie zaostrzeń najlepiej zrezygnować z makijażu. 

Źródła: 

• Atopowe zapalenie skóry twarzy – czym smarować i pielęgnować twarz?, ziaja.com, online:  https://ziaja.com/blog/atopowe-zapalenie-skory-twarzy-czym-smarowac-i-pielegnowac-twarz/ [dostęp: 15.06.2025]. 
• Skóra atopowa – charakterystyka i pielęgnacja, laroche-posay.pl, online: https://www.laroche-posay.pl/article/atopowe-zapalenie-skory-twarzy-pielegnacja-cery-atopowej?  [dostęp: 15.06.2025]. 
• M. Świerczyńska-Kępa, Atopowe zapalenie skóry (AZS) u dorosłych: przyczyny, objawy i leczenie, mp.pl, online: https://www.mp.pl/pacjent/alergie/chorobyalergiczne/choroby/59313,atopowe-zapalenie-skory [dostęp: 15.06.2025]. 
• Atopowe zapalenie skóry – jak pielęgnować skórę atopową?, cerave.pl, online: https://www.cerave.pl/porady-pielegnacyjne/atopowe-zapalenie-skory/atopowe-zapalenie-skory [dostęp: 15.06.2025]. 
• AZS na twarzy – objawy i sposoby ich łagodzenia, emotopic.pl, online: https://emotopic.pl/porady/azs-na-twarzy-objawy-i-sposoby-ich-lagodzenia/ [dostęp: 15.06.2025].