Uczulenie na słońce – przyczyny i rodzaje dolegliwości skórnej
Uczulenie na słońce to reakcja skóry na promieniowanie UV. Może wystąpić u osób w każdym wieku, także u dzieci. Pojawia się, gdy promienie słoneczne powodują niepożądane zmiany w strukturze skóry.
Wyróżnia się różne typy fotodermatozy, które mogą mieć różne przyczyny: od nieznanych przy alergii idiopatycznej po wewnętrzne schorzenia autoimmunologiczne lub działanie niektórych leków, co dotyczy fotodermatozy endogennej. Pierwszy typ charakteryzuje się niejasnym pochodzeniem. Skóra reaguje na słońce zaczerwienieniem, swędzeniem, pęcherzami lub łuszczeniem. Niezwykle istotna jest profilaktyka, czyli unikanie ekspozycji na słońce oraz stosowanie kremów z filtrem UV.
Fotodermatozy egzogenne wywołuje kontakt skóry z substancjami fotouczulającymi w kosmetykach lub lekach (np. retinoidy, tetracykliny). Nadwrażliwość na promieniowanie UV mogą również wywoływać zaburzenia metaboliczne, takie jak porfiria czy pelagra, prowadząc do fotodermatozy metabolicznej. Poszczególne rodzaje uczulenia na słońce różnią się więc mechanizmami powstawania, lecz zawsze wywołują podobne objawy skórne, które mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie.
Uczulenie na słońce – objawy
Objawy uczulenia mogą mieć różne nasilenie w zależności od typu fotodermatozy, wrażliwości skóry i czasu spędzonego na słońcu. Ważne jest, aby nie kontynuować ekspozycji na promieniowanie, gdy zauważymy pierwsze symptomy. Najczęściej występujące objawy:
- zaczerwienienie skóry (rumień) – pojawia się w miejscach wystawionych na słońce, często towarzyszy mu uczucie ciepła lub pieczenia;
- swędzenie i pieczenie – intensywne swędzenie może występować razem z pieczeniem, co powoduje dyskomfort;
- pęcherze i wysypka – na skórze mogą pojawić się: drobna wysypka lub małe pęcherze przypominające oparzenia słoneczne, mogą być bolesne;
- łuszczenie się skóry – pojawia się najczęściej po dłuższej ekspozycji na słońce, jest częstym objawem przewlekłego uczulenia. Na twarzy ten objaw jest szczególnie uciążliwy;
- obrzęk – w zaawansowanych przypadkach mogą wystąpić obrzęki, zwłaszcza na twarzy, ramionach i dekolcie;
- zmiany skórne – czasami pojawiają się ciemniejsze przebarwienia lub plamy, które mogą się utrzymywać przez dłuższy czas.
Jak stawiana jest diagnoza? Lekarz przeprowadza wywiad kliniczny z pacjentem oraz dokładnie bada zmiany skórne. Na tej podstawie jest w stanie postawić rozpoznanie i odróżnić uczulenie na słońce od innych schorzeń dermatologicznych. W rzadkich i trudnych do zdiagnozowania przypadkach może być konieczne wykonanie dodatkowych badań, takich jak biopsja skóry.
Uczulenie na słońce. Jak leczyć i zapobiegać?
Podstawą jest profilaktyka i odpowiednia terapia. Leczy się już występujące objawy, natomiast działania zapobiegawcze mają na celu niedopuszczenie do reakcji alergicznych.
Aby zminimalizować ryzyko, warto stosować odpowiednie metody ochrony przed promieniowaniem UV. Należą do nich:
- unikanie bezpośredniej ekspozycji na słońce, szczególnie w godzinach największej intensywności promieniowania,
- noszenie odzieży ochronnej,
- stosowanie preparatów z filtrami przeciwsłonecznymi.
Zaleca się stosowanie filtrów przeciwsłonecznych, które zapewniają ochronę zarówno przed promieniowaniem UVA, jak i UVB, oraz mają współczynnik ochrony przeciwsłonecznej (SPF) wynoszący co najmniej 30. Ważne jest, aby nakładać je regularnie i w odpowiedniej ilości.
Niektórym pacjentom dermatolog może zalecić profilaktyczną fototerapię polegającą na naświetlaniu skóry promieniowaniem UVA po podaniu leku uwrażliwiającego na światło. Terapia jest zazwyczaj stosowana wczesną wiosną, aby zwiększyć tolerancję na słońce, a zabiegi wykonuje się 2–3 razy w tygodniu przez cztery do sześciu tygodni. Warto jednak pamiętać, że nie każdemu pacjentowi można zlecić takie leczenie, a na początku terapii może wystąpić zaostrzenie wymagające zastosowania leków kortykosteroidowych, takich jak hydrokortyzon. Uczulenie na słońce nie musi powodować nasilonych zmian na skórze. Jeśli jednak wystąpią, nie zawsze jest konieczne leczenie.
Wiele osób ma łagodne objawy, które same ustępują, a z czasem organizm zaczyna tolerować promieniowanie słoneczne. Fotodermatoza egzogenna, wywoływana przez czynniki zewnętrzne, takie jak składniki chemiczne w kosmetykach czy detergentach, również może dawać symptomy, które można złagodzić przez unikanie kontaktu z wywołującymi wysypkę substancjami oraz stosowanie preparatów łagodzących.
W przypadku genodermatoz, czyli genetycznych chorób dermatologicznych, leczenie polega na łagodzeniu objawów odpowiednimi lekami oraz właściwą pielęgnacją skóry.
Co na uczulenie na słońce? Sprawdzone kosmetyki
Uczulenie na słońce może pojawić się nawet jeśli stosujesz środki ochronne. W takich sytuacjach podstawą jest znalezienie metod złagodzenia nieprzyjemnych objawów. Warto sięgnąć po naturalne i apteczne produkty.
Na początek można zastosować naturalne balsamy o nawilżających i kojących właściwościach, które szybko złagodzą dolegliwości związane z alergią słoneczną. Dobrym wyborem jest lekki krem do twarzy i ciała SPF 50+ od Resibo. Wyróżnia się lekką formułą, szybko się wchłania i nie pozostawia tłustej warstwy. Będzie odpowiedni dla całej rodziny przez cały rok. Inną opcją jest także aloes, znany z właściwości regenerujących i łagodzących podrażnienia. Żel aloesowy od Holika Holika można stosować na ciało, twarz i włosy.
Balsamy do skóry atopowej wzbogacone o pantenol i alantoinę są świetnym rozwiązaniem dla osób z wrażliwą skórą. Skutecznie łagodzą podrażnienia i przywracają równowagę skórze.
Regularne stosowanie kremów z filtrem to podstawa. Najlepsze produkty ochronne powinny zabezpieczać przed promieniowaniem UV, a także wspomagać odbudowę naruszonej bariery hydrolipidowej. Waterproof Sun Gel od Skin79 oprócz wysokiej ochrony przeciwsłonecznej (SPF 50+ PA++++) działa nawilżająco, regenerująco i przeciwzmarszczkowo dzięki ekstraktom roślinnym.
Silniejsze objawy, jak intensywne swędzenie czy pieczenie, mogą wymagać użycia maści z hydrokortyzonem, ale należy stosować je ostrożnie i po konsultacji z lekarzem. Pomocne mogą być również leki przeciwhistaminowe, które szybko przynoszą ulgę.
Jak zadbać o wrażliwą skórę? Praktyczne wskazówki
Suplementacja witaminy D3 jest podstawą pielęgnacji, ponieważ ta witamina wspomaga układ odpornościowy i ma działanie przeciwzapalne, dlatego łagodzi objawy związane z nadwrażliwością skóry. Jej niedobór może prowadzić do pogorszenia stanu cery, warto więc rozważyć suplementację, zwłaszcza przy fotodermatozie. Aby złagodzić zaczerwienienie i swędzenie, w domowych warunkach można zastosować kompresy ze zsiadłego mleka lub kefiru oraz okłady ze startego ogórka.
Nasilające się objawy lub wątpliwości co do leczenia warto skonsultować z dermatologiem. Specjalista dobierze metodę terapeutyczną. Podstawą radzenia sobie z uczuleniem na słońce jest właściwa pielęgnacja oraz ochrona skóry przed promieniowaniem.
Źródła:
- Kręcisz B., Choroby skóry wywołane działaniem światła, „Prace Instytutu Włókiennictwa” 2006, nr 56, s. 25–28.
- Śpiewak R., Wyprysk fotoalergiczny i fototoksyczny, „Alergoprofil” 2009, nr 5(2), s. 2–7.
- Krężałek A., Biologiczne skutki działania promieniowania na skórę, Kraków 2020.
- Sybilski A.J., Skóra – najważniejszy narząd naszego ciała. Dbajmy o nią!, „Pediatria i Medycyna Rodzinna” 2012, nr 8(4), s. 375–379.
